“Er zijn wel grotere problemen in Amsterdam dan die van ouders en hun kinderen die naar een gymnasium willen.” Met die uitspraak vorig jaar stuurde een topambtenaar van de Amsterdamse Dienst Maatchappelijke Ontwikkeling (DMO), het 'ministerie van Onderwijs’ van PvdA-wethouder Asscher, ouders van uitgelote kinderen het bos in. 

De suggestie is dat het probleem van de uitpuilende topscholen in Amsterdam wordt veroorzaakt door de mensen zelf. Snobisme en foute percepties over scholen in rijke, 'witte' wijken liggen eraan ten grondslag, schrijft ook Aleid Truijens (Forum, 17 maart). 

De stormloop op de beste scholen komt in heel Nederland voor. Zelfstandige gymnasia schrijven lotingen uit in Amsterdam, Den Haag, Den Bosch, Utrecht en Haarlem. Maar ook populaire lycea en vmbo's kennen lotingen. Vorig jaar heb ik als vertegenwoordiger van de ouders in Amsterdam gewaarschuwd dat dit een structureel verschijnsel is dat alleen maar toeneemt. Ondanks de vergrijzing groeit in de grote steden het aantal kinderen nog jarenlang. Dit jaar willen in Amsterdam 663 kinderen een plek op een zelfstandig gymnasium, over tien tot vijftien jaar zal dat getal verdubbeld zijn. Mede omdat ook kinderen uit gezinnen met een niet-westerse achtergrond heel slim blijken te zijn en steeds vaker de weg weten te vinden naar topscholen. 

Helaas wordt de discussie nog steeds vergiftigd door het sociaaldemocratische wantrouwen tegen de vermeende bovenklasse en tegen differentiatie in het onderwijsaanbod. Ouders die de beste school voor hun kinderen zoeken: het wordt ook in deze krant als witte vlucht en snobisme weggezet. De scholen zouden uitsluitend populair zijn vanwege hun locatie in rijkewittewijken, en door de trek van talent uit de achterstandswijken naar die topscholen verslechtert het onderwijs bij de achterblijvers. 

De feiten staven dat niet. In Amsterdam zijn drie van de vijf zelfstandige gymnasia niet in het chique Oud-Zuid gevestigd, maar in gemengde of ronduit slechte wijken. Het Amsterdamse 4e Gymnasium, dat de grootste toeloop kent, staat centraal tussen een aantal probleem wij ken waar het ook zijn aanwas haalt. En het rijke Oud-Zuid heeft net zo goed slechte scholen, sommige zo slecht dat de inspectie moet ingrijpen. 

Het probleem van de enorme toeloop naar de beste middelbare scholen groeit elk jaar. Dit jaar zullen 92 kinderen uitgeloot worden van de Amsterdamse categoriale gymnasia, plus nog eens tientallen (ondertussen honderden – MC) bij andere scholen. De verpolitiekte discussie staat een oplossing in de weg. Het doet er niet toe waar een school staat. Evenmin of ouders hun kroost laten bijspijkeren opdat ze de toelating halen. Het gaat ook niet om een plotseling opgeleefde aandacht voor de klassieken. In sommige steden zijn niet gymnasia, maar technasia erg in trek. Dat zijn ook zelfstandige topscholen, maar met een eigentijdser curriculum. 

Aandacht voor talent in plaats van de terreur van de middelmaat   

Waar het om gaat, is dat ouders en kinderen zelfstandige, betrekkelijk kleine scholen selecteren waar kinderen van hetzelfde niveau optimale aandacht en ruimte krijgen. De brede, massale scholencomplexen die vooral in de achterstandswijken zijn opgezet, zijn uit. 

Het Amsterdamse stadsbestuur doet niets, en de schoolbesturen evenmin. Nieuwe scholen oprichten is tijdrovend en duur. Resteert het instrument van loten voor selectie, en daarmee veel kinnesinne en verdriet bij ouders en kinderen. 

Schoolbesturen houden er desondanks krampachtig aan vast, want selectie op basis van toetsbare criteria (Citoscore, schooladvies) kent risico's. Ouders stappen maar al te vaak naar de rechter om een beslissing van een school aan te vechten. Dan is het makkelijker om de beslissing bij het lot te leggen. Dat kun je niet dagvaarden. 

De commissie-Dijsselbloem heeft gehakt gemaakt van het verwoestende onderwijsbeleid, dat ons heeft opgezadeld met onwerkbare massascholen en sovjetachtige gelijkschakeling van kinderen. Ouders willen dat niet meer en zoeken kleinere, goede scholen waar niet de terreur van de middelmaat, maar aandacht voor talent heerst. Helaas domineert het ouderwetse dogma van egalitarisme en gelijke behandeling het onderwijsbeleid. Weer zijn ouders en kinderen het slachtoffer. Is er ergens nog een goed bestuur waar ze op kunnen vertrouwen? 

Mike Ackermans is oprichter van het platform Gymnasium voor Iedereen (gymnasiumvooriedereen.nl).