Gymnasium voor iedereen is een tijd uit de lucht geweest. Er waren technische problemen en intussen is duidelijk geworden dat Amsterdam niet alleen verlegen zit om goede gymnasia, maar ook om meerdere schooltypes. In 2008 zijn niet minder dan 450 kinderen uitgeloot, waarvan minder dan 100 bij de gymnasia. 

Het is dus duidelijk geworden dat Amsterdam gewoon niet genoeg goede scholen heeft. Om dat aan te pakken zijn een aantal ouders bij elkaar gekomen in Betere Scholen in Amsterdam

“Er zijn wel grotere problemen in Amsterdam dan die van ouders en hun kinderen die naar een gymnasium willen.” Met die uitspraak vorig jaar stuurde een topambtenaar van de Amsterdamse Dienst Maatchappelijke Ontwikkeling (DMO), het 'ministerie van Onderwijs’ van PvdA-wethouder Asscher, ouders van uitgelote kinderen het bos in. 

De suggestie is dat het probleem van de uitpuilende topscholen in Amsterdam wordt veroorzaakt door de mensen zelf. Snobisme en foute percepties over scholen in rijke, 'witte' wijken liggen eraan ten grondslag, schrijft ook Aleid Truijens (Forum, 17 maart). 

De stormloop op de beste scholen komt in heel Nederland voor. Zelfstandige gymnasia schrijven lotingen uit in Amsterdam, Den Haag, Den Bosch, Utrecht en Haarlem. Maar ook populaire lycea en vmbo's kennen lotingen. Vorig jaar heb ik als vertegenwoordiger van de ouders in Amsterdam gewaarschuwd dat dit een structureel verschijnsel is dat alleen maar toeneemt. Ondanks de vergrijzing groeit in de grote steden het aantal kinderen nog jarenlang. Dit jaar willen in Amsterdam 663 kinderen een plek op een zelfstandig gymnasium, over tien tot vijftien jaar zal dat getal verdubbeld zijn. Mede omdat ook kinderen uit gezinnen met een niet-westerse achtergrond heel slim blijken te zijn en steeds vaker de weg weten te vinden naar topscholen. 

Helaas wordt de discussie nog steeds vergiftigd door het sociaaldemocratische wantrouwen tegen de vermeende bovenklasse en tegen differentiatie in het onderwijsaanbod. Ouders die de beste school voor hun kinderen zoeken: het wordt ook in deze krant als witte vlucht en snobisme weggezet. De scholen zouden uitsluitend populair zijn vanwege hun locatie in rijkewittewijken, en door de trek van talent uit de achterstandswijken naar die topscholen verslechtert het onderwijs bij de achterblijvers. 

De feiten staven dat niet. In Amsterdam zijn drie van de vijf zelfstandige gymnasia niet in het chique Oud-Zuid gevestigd, maar in gemengde of ronduit slechte wijken. Het Amsterdamse 4e Gymnasium, dat de grootste toeloop kent, staat centraal tussen een aantal probleem wij ken waar het ook zijn aanwas haalt. En het rijke Oud-Zuid heeft net zo goed slechte scholen, sommige zo slecht dat de inspectie moet ingrijpen. 

Het probleem van de enorme toeloop naar de beste middelbare scholen groeit elk jaar. Dit jaar zullen 92 kinderen uitgeloot worden van de Amsterdamse categoriale gymnasia, plus nog eens tientallen (ondertussen honderden – MC) bij andere scholen. De verpolitiekte discussie staat een oplossing in de weg. Het doet er niet toe waar een school staat. Evenmin of ouders hun kroost laten bijspijkeren opdat ze de toelating halen. Het gaat ook niet om een plotseling opgeleefde aandacht voor de klassieken. In sommige steden zijn niet gymnasia, maar technasia erg in trek. Dat zijn ook zelfstandige topscholen, maar met een eigentijdser curriculum. 

Aandacht voor talent in plaats van de terreur van de middelmaat   

Waar het om gaat, is dat ouders en kinderen zelfstandige, betrekkelijk kleine scholen selecteren waar kinderen van hetzelfde niveau optimale aandacht en ruimte krijgen. De brede, massale scholencomplexen die vooral in de achterstandswijken zijn opgezet, zijn uit. 

Het Amsterdamse stadsbestuur doet niets, en de schoolbesturen evenmin. Nieuwe scholen oprichten is tijdrovend en duur. Resteert het instrument van loten voor selectie, en daarmee veel kinnesinne en verdriet bij ouders en kinderen. 

Schoolbesturen houden er desondanks krampachtig aan vast, want selectie op basis van toetsbare criteria (Citoscore, schooladvies) kent risico's. Ouders stappen maar al te vaak naar de rechter om een beslissing van een school aan te vechten. Dan is het makkelijker om de beslissing bij het lot te leggen. Dat kun je niet dagvaarden. 

De commissie-Dijsselbloem heeft gehakt gemaakt van het verwoestende onderwijsbeleid, dat ons heeft opgezadeld met onwerkbare massascholen en sovjetachtige gelijkschakeling van kinderen. Ouders willen dat niet meer en zoeken kleinere, goede scholen waar niet de terreur van de middelmaat, maar aandacht voor talent heerst. Helaas domineert het ouderwetse dogma van egalitarisme en gelijke behandeling het onderwijsbeleid. Weer zijn ouders en kinderen het slachtoffer. Is er ergens nog een goed bestuur waar ze op kunnen vertrouwen? 

Mike Ackermans is oprichter van het platform Gymnasium voor Iedereen (gymnasiumvooriedereen.nl).

Een drama tekent zich af. Er zijn 661 aanmeldingen voor 540 gymnasium plaatsen dit jaar. Een veel grotere overaanmelding dan vorig jaar. Het Barlaeus heeft voor zichzelf het probleem opgelost door een extra klas te vormen, waardoor het totale aantal overaanmeldingen gekomen is op 92.

Dat zijn 92 kinderen! Talentvolle kinderen die graag een goede opleiding willen krijgen en die gekozen hebben voor onderwijs op een gymnasium in Amsterdam. Het drama is het grootst bij Het 4e en het Ignatius. In beide gevallen dreigen rond de 40 kinderen uitgeloot te worden. Er zijn twee mogelijkheden: de scholen moeten groeien of er moet een school bijkomen om aan de behoefte aan gymnasium onderwijs te voldoen.

Het is duidelijk dat loten een zwaktebod is. Er wordt al jaren geloot in Amsterdam ondanks het feit dat bij het bereiken van de middelbare school leeftijd al 12 jaar bekend is bij de gemeente dat een kind bestaat. De gemeente lijkt er vanuit te gaan dat het probleem zich ooit vanzelf zal oplossen. Het lijkt een ontmoedigingsbeleid voor getalenteerde kinderen. Maar schoolplaatsen zijn geen parkeerplaatsen en kinderen zijn geen auto's.

Graag kregen wij antwoord op de volgende vragen:

• Wat is het noodscenario van de gemeente Amsterdam voor de talloze kinderen die straks worden uitgeloot, ervan uitgaande dat daar door knappe koppen van de afdeling Bevolking al lang en breed over moet zijn nagedacht?
• Waarom mogen kinderen uit andere gemeenten (bijv. Amstelveen) zich inschrijven op meerdere scholen, terwijl kinderen uit Amsterdam maar 1 schoolkeuze op mogen geven? Waarom werkt de gemeente Amsterdam actief mee aan het in stand houden van deze vorm van rechtsongelijkheid? Waarom heeft niet iedere Noord-Hollandse belastingbetaler evenveel kansen om zijn kind op een gymnasium te krijgen?
• Waarom houdt de gemeente Amsterdam een inschrijfbeleid in stand dat, gezien het nijpend te kort aan plaatsen op de categorale gymnasia, fraude in de hand werkt doordat inschrijfnummers niet gecontroleerd kunnen worden? (Zie ook de inschrijfprocedure van het Amsterdamsch Lyceum dit jaar).
• Is de gemeente bereid om de huidige gymnasia te helpen om meer plaatsen beschikbaar te stellen of om een nieuwe school op te zetten op zeer korte termijn?

Deze problemen zijn al jaren gaande en worden ieder jaar erger. Hoeveel kinderen en hun ouders moeten nog gokken met de toekomst? Wat kan er gedaan worden om dit jaar aan de onrechtvaardige chaos een einde te maken?